Parafraza — metoda — analiza

Marcin Będkowski

Parafraza — metoda — analiza

ISBN 978-83-7507-266-2
Wydawnictwo Naukowe Semper, Warszawa 2019
format B5, s.232, bibliografia

Monografia dotyczy parafrazowania jako metody stosowanej przez filozofów analitycznych. Przedstawione w niej rozważania wpisują się w program tzw. metodologii rozumiejącej, wyrastającej z przekonania o potrzebie podejmowania dociekań metafilozoficznych nad sposobami formułowania i uzasadniania tez filozoficznych. Refleksje tego typu powinny przyczynić się do lepszego zrozumienia metodologicznego statusu filozofii. Głównym celem monografii jest przedstawienie i krytyczne omówienie wybranych przykładów argumentacji z parafrazowalności ilustrujących trzy zasadnicze typy analizy: dekompozycyjny, transformacyjny oraz redukcyjny. Argumentacje te służą – odpowiednio – uzasadnieniu rezultatów analiz pojęciowych, umożliwieniu wykorzystania narzędzi logicznych do oceny i rozwiązania problemów filozoficznych oraz eliminacji niepożądanych zobowiązań teorii.

Dr Marcin Będkowski – adiunkt naukowy w Instytucie Filozofii Uniwersytetu Warszawskiego. Absolwent studiów filozoficznych i polonistycznych na Uniwersytecie Warszawskim. Autor publikacji z zakresu filozofii analitycznej i językoznawstwa. Uczestniczył w licznych projektach naukowych i dydaktycznych. Członek Komitetu Nauk Filozoficznych PAN, Zespołu Etyki Słowa Rady Języka Polskiego przy Prezydium PAN, redakcji „Studiów Semiotycznych” i „Edukacji Filozoficznej”.

Spis treści

Wprowadzenie

0.1. O metafilozofii

0.1.1. Relacje między zakresami pojęć metafilozofii, filozofii filozofii i metodologii filozofii

0.1.2. O potrzebie badań metafilozoficznych

0.2. Filozofia analityczna

0.2.1. Problemy z pojęciem filozofii analitycznej

0.2.2. Model analizy i jej typy

0.3. Cel i struktura rozważań

Rozdział pierwszy: O pojęciu parafrazy

1.1. Pojęcie parafrazy w języku naturalnym

1.2. W stronę klasyfikacji

1.2.1. Co może być argumentem relacji parafrazy?

1.2.1.1. Pojęcie parafrazy a pojęcia zdania

1.2.1.2. Pojęcie parafrazy a pojęcia synonimii i tożsamości znaczenia

1.2.1.3. Pojęcie parafrazy a pojęcia języka i przekładu

1.2.2. Jak rozumiane jest „znaczenie”?

1.2.2.1. Znaczenie a odniesienie

1.2.2.2. Znaczenie a treść

1.2.2.3. Znaczenie i treść zdania a znaczenie nadawcy

1.2.2.4. Moc illokucyjna

1.2.2.5. Implikatury konwersacyjne

1.2.2.6. Inne aspekty znaczenia zdania

1.2.2.7. Niezmienniki przekładu

1.2.2.8. Parafraza syntaktyczna, semantyczna lub pragmatyczna (ze względu na niezmiennik przekładu)

1.2.3. Jak ścisła jest relacja parafrazy?

1.2.4. Jaka jest struktura argumentów relacji parafrazy?

1.2.4.1. Warunek izomorficzności

1.2.4.2 .Warunek przekładalności form syntaktycznych

1.2.5. Parafraza zdań obarczonych defektami semiotycznymi

1.3. Podsumowanie rozdziału pierwszego

Rozdział drugi: Parafraza i dekompozycja

1 2.1. Moore – klasyczna analiza pojęciowa

2.1.1.Obrona przekonań zdrowego rozsądku

2.1.2. Principia Ethica

2.1.3. Argument otwartego pytania

2.1.4. W odpowiedzi krytykom

2.1.5. Rola parafrazowania w klasycznej analizie pojęciowej

2.2. Łukasiewicz – logiczna analiza pojęć w duchu antypsychologizmu

2.2.1. O kilku niekonsekwencjach wywodu Łukasiewicza

2.2.2. Próba uporządkowania wywodu Łukasiewicza

2.2.3. Konotacja a pojęcie, treść pojęcia i znaczenie w poglądach wybranych reprezentantów Szkoły Lwowsko‐Warszawskiej

2.2.4. Rola parafrazy na gruncie logicznej analizy pojęć

2.3. Koj – analiza semantyczna

2.3.1. Analiza sprawozdawcza

2.3.2. Analiza konstrukcyjna

2.4. Czeżowski – opis analityczny

2.5. Austin – analiza użyć

2.6. Podsumowanie rozdziału drugiego

Rozdział trzeci: Parafraza i transformacja

3.1. Russell – teoria deskrypcji

3.2. Ajdukiewicz – metoda parafraz

3.2.1. Rekonstrukcja argumentacji Ajdukiewicza

3.2.1.1. Parafraza zdań logiki czystej

3.2.1.2. Parafraza semantyczna stanowiska idealizmu

3.2.1.3. Analogia między epistemologią i semiotyką

3.2.2. Problem określenia travestitum i travestiensa

3.2.3. Inny sposób użycia

3.2.4. Podsumowanie analiz dotyczących metody parafraz

3.3. Hermeneutyka analityczna

3.4. Podsumowanie rozdziału trzeciego

Rozdział czwarty: Parafraza i redukcja

4.1. Quine – przekład na notację kanoniczną a zobowiązania ontologiczne

4.2. Kotarbiński – argument z przekładalności i redukcja niepożądanych zobowiązań

4.2.1. Argument z przekładalności w ujęciu reistycznym

4.2.1.1. Teza słaba

4.2.1.2. Teza silna i problem sensowności zdań niereistycznych

4.2.2. Podsumowanie części poświęconej redukcji niepożądanych zobowiązań

4.3. Argument z przekładalności a spory werbalne

4.4. Podsumowanie rozdziału czwartego

Zakończenie

Bibliografia